Những điều ít người biết về Hà Nội 36 phố phường

Nhắc tới “Hà Nội 36 phố phường” ta thường nghĩ về khu phố cổ sầm uất. Đằng sau tên gọi ước lệ ấy là những giá trị về kiến trúc, lịch sử và văn hoá đặc sắc mà không phải ai cũng biết.   

Con số 36 mang tính ước lệ, không phải số lượng phố thực tế 

Khái niệm "36 phố phường" xuất phát từ cách phân chia hành chính thời nhà Lê - Nguyễn. Khi đô thành Thăng Long được chia thành 36 phường (tính theo đơn vị hành chính tương đương với cấp xã/phường).  

Khu vực phố cổ quanh Hồ Hoàn Kiếm có giao thương sầm uất với hơn 70 con phố mang chữ “Hàng” (Hàng Bè, Hàng Gà, Hàng Bạc, Hàng Khay…). Con số 36 chỉ mang tính ước lệ tượng trưng cho sự trù phú và đông đúc và không phải số lượng phố thực tế.      

Khi tới phố cổ bạn sẽ thấy những ngôi nhà ống độc đáo, vậy nguồn gốc của kiến trúc này là gì? Chiều ngang nhà ở phố cổ thường hẹp (khoảng 2 - 4m) và chiều sâu tới 60 - 100m). Kiến trúc nhà ống phổ biến ở khu vực phố cổ là do chính sách thuế trong thời phong kiến và Pháp thuộc tính theo chiều rộng mặt tiền tiếp giáp với mặt phố. 

Quy luật đặt tên con phố là "Hàng" kỳ lạ

Mỗi phố con phố ở Hà Nội xưa được lập bởi những nhóm thợ cùng quê (thợ giày - Hàng Giầy, thợ bạc - Hàng Bạc)... Khi lập nghiệp tại vùng đất Thăng Long họ mang theo những tín ngưỡng quê nhà, đó là: 

• Mỗi con phố cổ đều có ít nhất một đình, đền thờ tổ nghề hoặc thành hoàng làng cũ. 
• Nhiều ngôi đền tại phố cổ hiện nay có vị trí nằm sâu trong ngõ hoặc thậm chí trên tầng 2 nơi các hộ dân sinh sống, vì vậy khi đi đường nếu không chú ý sẽ khó phát hiện ra. Ví dụ như: Đền Kim Ngân ở số 42 - 44 Hàng Bạc. 

Không phải con phố nào có chữ "Hàng" cũng bán đúng món đồ đó ở thời điểm hiện tại và ngược lại:    

• Hàng Bông, Hàng Gai: Mặc dù không còn bán gai thô hay làm bông, nhưng nhưng cũng con phố này vẫn bán các mặt hàng về lụa tơ tằm, đồ may mặc và quà lưu niệm cao cấp. 
• Phố Chả Cá: Con phố này trước đây được gọi là phố Hàng Sơn sau đó nhà họ Đoàn mở bán món chả cá lăng nổi tiếng dưới thời Pháp, từ đó tên gọi được đổi thành “Phố Chả Cá”.